01 November 2014

SI JESUS - ANG BUHAY

Paggunita sa Lahat ng Mga Pumanaw na Kristiyano
Jn 14:1-6 (2 Mac 12:43-46 / Slm 103 / Rom 8:31-35, 37-39)

Ang hirap pong sumulat ng homilya tungkol sa kamatayan.  Marahil, sapagkat iisang panig lang po ang karanasan natin nito.  Tayo pa lang ang namamatayan, hindi pa po tayo namamatay.  Ang anuman pong masasabi natin tungkol sa kamatayan ay laging hindi balanse: lagi tayo ang naiiwan.  At kadalasan po, higit na malungkot ang maiwan kaysa ang mang-iwan.

Kung sabagay, hindi naman po talaga tayo iniwan ng mga mahal natin pumanaw.  Kasa-kasama pa rin po natin sila, ngunit nagbago na ang kanilang pag-iral.  Patuloy pa rin po tayong nabibigkis sa kanila hindi lamang sa pamamagitan ng mga alaala ng ating pinagsamahan kundi, higit sa lahat, sa pamamagitan ng pag-asang bunga ng pananampalataya natin kay Jesus na balang-araw tayo’y magsasama-samang muli at kailanma’y hindi na magkakahiwalay.

Sa liwanag ng ating pananampalatayang Kristiyano, maaari lamang po nating masdan ang kamatayan sa pamamagitan ng mga mata ng pag-asa.  Umaasa po tayong hindi kamatayan ang wakas ng lahat.  Umaasa po tayong may buhay sa kabila.  Umaasa po tayong mabubuhay tayong magpakailanman.  Umaasa po tayong magiging ganap na kaligayahan ang buhay na iyon.  Umaasa po tayong makakasama ang mga nauna sa atin sa kabilang-buhay.  Umaasa po tayong makikita at makakapiling natin ang Diyos at mga banal magpawalang-hanggan.  At ang pag-asa nating ito ay hindi po pag-asa ng mga taong hindi sigurado kung matutupad o hindi ang kanilang inaasahan.  Hindi po ito pag-asang walang-laman.  Hindi po ito pag-asang nakasulat sa tubig.  Hindi pag-asang suntok sa buwan.  Natitiyak po natin ang pag-asang ito at bagamat hindi natin nakikita ang ating inaasahan – sapagkat paano nga ito pag-asa kung nakikita na ito – siguradong-sigurado po tayo sa katuparan nito.

Ang kaseguruhan ng ating pag-asa ay naka-ugat po sa ating pananampalataya kay Kristo Jesus.  Siguradong-sigurado po tayo na may kabilang-buhay, na buhay ang mga mahal nating yumao, na kapiling ng Diyos ang mga nagsikap mamuhay nang matuwid, na pananagutan ng tao ang kanyang naging uri ng pamumuhay, na makikita nating muli ang mga mahal nating pumanaw at, kung mamarapatin, ay makasasama natin silang muli at hindi na magkakawalay pa kahit kailan, hindi sapagkat naranasan na natin ang katotohanan nito kundi dahil sa pagkamakatotohanan ng nagbitiw sa atin ng Kanyang salita.

“Huwag kayong mabalisa; manalig kayo sa Diyos at manalig din kayo sa Akin.  Sa bahay ng Aking Ama ay maraming silid; kung hindi gayun, sinabi Ko na sana sa inyo.  At paroroon Ako upang ipaghanda Ko kayo ng matitirhan.  Kapag naroroon na Ako at naipaghanda na kayo ng matitirhan, babalik Ako at isasama kayo sa kinaroroonan Ko,” pangako sa atin ni Jesus.  Nakasalalay ang ating pag-asa sa magagandang bagay na kasalukuyang natatakluban ng kamatayan para sa atin sa ating pananampalataya kay Jesus na laging tapat sa Kanyang salita.  Hindi Niya po tayo lolokohin.  Hindi Niya po tayo binibiro.  Hindi Niya po tayo lilinlangin.  Sa Kanya po mismo nagmula ang katotohanan ng buhay na walang-hanggang.  Hindi Niya lamang po ito ipinangaral; sa halip, Siya po mismo ang unang dumanas nito.  Sa kanyang liham sa mga Taga-Colosas (1:18), winika ni Apostol San Pablo, “Si Jesus ang ulo ng katawan, ang Iglesiya; Siya ang simula at unang binuhay mula sa mga patay….”  Ang sinumang nananalig at nakaugnay kay Jesus bilang kasapi ng Kanyang katawan, ang Iglesiya, ay may buhay na walang-hanggan.  At sa Jn 11:25-26, sinabi pa ni Jesus kay Marta, “Ako ang magmuling-pagkabuhay at buhay.  Ang sinumang nananalig sa Akin ay mabubuhay kahit pa sila ay mamatay; at ang sinumang nabubuhay nang nananalig sa Akin ay hindi mamamatay.”  Ang tanong Niya kay Marta ay tanong po ni Jesus sa ating ngayon: “Pinananaligan mo ba ito?”

Sa araw na ito ng natatanging paggunita natin sa lahat ng mga pumanaw na Kristiyano, sinasariwa po natin ang ating sagot sa tanong ni Jesus.  Tulad ni Marta, sa Banal na Misang ito, sinasabi natin kay Jesus: “Opo, Panginoon, naniniwala kaming Ikaw ang Mesiyas, ang Anak ng Diyos.”

Mahirap pong sumulat ng homiliya tungkol sa kamatayan.  Kahit ano pong sabihin natin laging kapos ang ating masusulat at masasabi.  Ang hindi po natin masabi sa pamamagitan ng mga salita ay ipahiwatig natin sa liturhiyang ipinagdiriwang natin ngayon.  Si Jesus po mismo ang daan, ang katotohanan, at ang buhay.  Walang makapupunta sa Ama kundi sa pamamagitan Niya.  Hindi po tayo iniwan ni Jesus.  Hinding-hindi.  Kahit kailan.

THE FEAST OF THE LIVING AND LOVING

Solemnity of All Saints
Mt 5:1-12 (Rev 7:2-4.9-14 / Ps 23 / 1 Jn 3:1-3)

Today is not the feast of the dead.  The liturgical commemoration of all the faithful departed is tomorrow, November 2, not yet today.

Today is not the feast of the dead.  The dead does not have a feast.  Sadly, it is we, the living, who camp out in cemeteries and make carnivals out of them these days and call our merrymaking “feast of the dead”.  The dead does not need our feasting; they need our prayers instead.

Today is not the feast of the dead.  Today is the feast of the living.  In God all are alive!  Jesus declares in Mt 22:32 and Mk 12:27 that God is not the God of the dead but of the living.  And in Lk 20:38, He adds, “…for to Him all are alive.”

Today is the great festival of saints.  We have gathered today as God’s People.  We give Him thanks for His love that transforms sinners into saints.  We sing of His mercy that “calls us out of darkness into His marvellous light” (1 Pt 2:9).  And as we venerate our brothers and sisters who are raised to the altars as saints, we make our humble resolution to emulate their heroic faith, hope, and love.  Because we know that by our own efforts alone we are bound to fail in this great task, so do we request these our hallowed brethren to pray for us that we may remain open to God’s merciful love and docile to His Spirit at work in us.

Today is the great festival of all saints.  It is also our feast: Happy feastday!  We are saints-in-the-making.  Celebrating the Year of the Laity as Church in the Philippines, we are reminded of our common vocation: “Called to be saints.  Sent forth as heroes.”  Let us be saints.  Let us be heroes.  Let us be saints and heroes together, helping one another to live to the fullest our dignity as God’s children and disciples of Jesus, His Son.  Let us be holy.  And holiness is the perfection of charity.  The more loving we are the holier we become.  This is because true love is not only of God but is God Himself.  In 1 Jn 4:16, we read: “God is love.  Whoever lives in love lives in God and God in them.”  Let us love in word and, most of all, in deeds.  Let us love like Jesus.  And to love like Jesus means to totally surrender our selves to God who is Father to us and to offer life-giving service to all.

Christ-like love is not only the way to holiness; it is also the key to happiness.  This is what the Gospel tells us today.  Genuine happiness is not in being wealthy with material treasures but in having God as your only treasure.  We may have all the riches in the world but without Him we have nothing.  Real happiness is in being gentle and merciful, never in brute force nor in revenge.  There is nothing more powerful than purity of heart which is single heartedness in our relationship with God and with one another.  To be truly free so as to be in solidarity with others is the kind of happiness that this world cannot give nor take away.  To work for God’s kingdom – hungering for righteousness and striving to be peacemakers – gives a sense of deepest joy.  Authentic happiness is found in fidelity to God in good times and in bad.  In all these, Christ-like love is the first requirement.

On this great festival of all saints, Jesus gives us the magna carta of happiness.  And the best commentary to it is neither this homily nor anything, but only the very life of Jesus Himself.  The best way to observe it is to love like Him.  The lives of the countless holy men and women testify to this.  And they are all happy.  There are no sad saints.  All saints are happy.  That is what “blessed” – beatus in Latin – literally means: “happy”!  The Beatitudes is the magna carta for a blessed life, a truly and eternally happy life.

Saints are like stars that shine upon us from above.  And darkness cannot overcome them, for it is when it is darkest that they rather shine even more brightly for us.  Why?  Because they themselves know how it is to be in the dark, for they had been there also until they accepted the Light Himself, Jesus, and allowed Him to shine in and through them.  With exception of the Blessed Virgin Mary, who was privileged to be preserved from the stain of any sin, all saints have defects.  And I dare say that that is good!  Because Jesus, who is the Light, can shine through the cracks of their broken lives.

Today is not the feast of the dead.  Today is the feast of the living and the loving.  In God all are alive.  And whoever lives in love lives in Him.  This is the feast of all saints.  This, too, is our feast.

25 October 2014

TAKE TO HEART THE LAW

30th Sunday in Ordinary Time
Mt 22:34-40 (Ex 22:20-26 / Ps 18 / 1 Thes 1:5-10)


“Never take the law into your hands,” so we say.  Ideally, law enforcements should be left with law enforcers.  I say “ideally” because sometimes law enforcers themselves turn out to be law breakers.

But today, I say to you, “Take the law into your hearts!”  Not into your hands; into your hearts, rather, take the law.  The heart is the center of a person’s being: keep the law at the center of your life.  Open your heart and see your treasure: treasure the law.  The heart symbolizes love: love the law and transform it into love.

In the Old Testament, we read, “An eye for an eye, a tooth for a tooth.”  In the New Testament, Jesus commands us, “Love one another as I have loved you.”  In Jn 13:35, He says further, “By this shall all know that you are my disciples, if you love one another.”  We give witness to Jesus not with the vengeance-disguised-as-justice Old Testament code of “An eye for an eye, a tooth for a tooth” but by the justice-anticipated-merciful New Testament call to love one another as Jesus loved us.  The new commandment given by Jesus leads us to take the law into our hearts.  The old dispensation commands us to take the law into our hearts.

In the Gospel today, Jesus summarizes the 248 positive prescriptions and 365 negative prohibitions that Jewish rabbis meticulously formulated from the Ten Commandments God gave Moses.  Without refuting the Ten Commandments – but instead upholding it in fact – the foundation of all that should govern the life of God’s People is not the Ten Commandments but Christlike love.  Love brings together the 613 prescriptions and prohibitions of the Jewish law.  Because love is the foundation of the life of God’s People, it is also love that is the synopsis and basis of all laws that deserve observance by all.

Love is the source and motive of our relationship with God and with one another.  Love was the answer to the question posed to Jesus by one of the Pharisees who wanted to trap Him by His words.  Love still remains the answer to the countless questions we raise today.  Love is all that matters. Concrete love.  Christlike love.  A song says, “Too much love will kill you”; but certainly the lack of it will.  Real love does not kill; it gives life.  It is love that gives life, not the law. It is love that gives life to the law in itself.

Please allow me to quote the Holy Father’s message at the recently concluded Extraordinary Synod on Family.  Pointing to the so-called “temptations” that the Synod Fathers experienced during their sessions, Pope Francis observes:



“One, a temptation to hostile inflexibility, that is, wanting to close oneself within the written word, (the letter) and not allowing oneself to be surprised by God, by the God of surprises, (the spirit); within the law, within the certitude of what we know and not of what we still need to learn and to achieve. From the time of Christ, it is the temptation of the zealous, of the scrupulous, of the solicitous and of the so-called – today – “traditionalists” and also of the intellectuals.

“The temptation to a destructive tendency to goodness [it. buonismo], that in the name of a deceptive mercy binds the wounds without first curing them and treating them; that treats the symptoms and not the causes and the roots. It is the temptation of the “do-gooders,” of the fearful, and also of the so-called ‘progressives and liberals.’

“The temptation to transform stones into bread to break the long, heavy, and painful fast (cf. Lk 4:1-4); and also to transform the bread into a stone and cast it against the sinners, the weak, and the sick (cf Jn 8:7), that is, to transform it into unbearable burdens (Lk 11:46).

“The temptation to come down off the Cross, to please the people, and not stay there, in order to fulfil the will of the Father; to bow down to a worldly spirit instead of purifying it and bending it to the Spirit of God.

“The temptation to neglect the “depositum fidei” [the deposit of faith], not thinking of themselves as guardians but as owners or masters [of it]; or, on the other hand, the temptation to neglect reality, making use of meticulous language and a language of smoothing to say so many things and to say nothing!”


The Holy Father, however and more importantly, implicitly and explicitly expressed, that it is charity – that is the love made visible in collegiality among the Synod Fathers and made felt to all peoples by the Church fulfilling her role as mother – that conquered these temptations and, as proven even in the earthly life of Jesus, shall always do so in ordinary and extraordinary moments of our life as individuals and as Church.

Let us take it as our mission to transform every human law into God’s law of merciful love.  As we strive to love the Lord, our God, with all our heart, with all our soul, and with all our mind, so shall we also be untiring and more sincere in our efforts to love one another not only as we love our selves but also, and more importantly, as Jesus loved us.  By doing so we evangelize the world.  We keep in mind the words of St. Francis of Assisi: “Go and preach the Gospel. Talk if necessary.”  And we make it our principle the admonition of St. John of the Cross: “Where there is no love, put love and you will find love.”

Love of God and love of neighbor, taken together, is the greatest commandment of the Law. They are like two hands that always go together. Without one or both, a person is handicapped. Without one, a person cannot fold his hands in prayer. He can only raise a fist.

Do not take the law into your hands. But your hands will always remind you of the greatest commandment.

Take to heart the law.  Transform it into love.  Love like Jesus.  This is our life.  This is the only law for us.

05 October 2014

TAYO BA ITO?

Ikadalawampu’t Pitong Linggo sa Karaniwang Panahon
Mt 21:33-43 (Is 5:1-7 / Slm 79 / Fil 4:6-9)


Sapul pa sa pagkabata, pinag-aaralan na po ng mabubuting Judyo ang kanilang bibliya, ang Lumang Tipan.  Kaya naman po, bihasang-bihasa sila sa mga nilalaman nito, lalung-lalo na ang mga isinulat ng mga propeta.  Kaya nang marinig po ng mga kausap ni Jesus ang unang mga linya pa lang ng talinhaga Niyang binasa natin bilang Ebanghelyo ngayong araw na ito, tiyak po, sumagi agad sa isip nila si Propeta Isaias.

Sa Is 5:1-7, na narinig naman po natin sa unang pagbasa ngayong araw na ito, ang Diyos ay meron daw pong ubasang sinisinta.  Ang ubasang ito ay ang Kanyang Bayang Israel.  Inalagaan daw po nang mabuti ng Diyos ang Kanyang ubasan: mataba ang lupa, inararo, tinanggalan ng bato, mga piling binhi lang ang itinanim, may sariling pisaan ng ani, at tinayuan din ng toreng-bantayan sa gitna ng ubasan.  Subalit pagsapit daw po ng anihan, mga ligaw at mapait na ubas lang ang ibinunga nito.  Kaya’t nagalit ang Diyos.  “…ito ngayon ang gagawin Ko sa Aking ubasan” wika Niya, “papatayin Ko ang mga halamang nakapaligid dito.  Wawasakin Ko ang bakod nito.  Hahayaan Kong ito’y mapasok at sirain ng mga ilap na hayop.  Pababayaan Ko itong lumubog sa sukal, mabalot ng tinik at dawag; di Ko pagyayamanin ang mga puno nito; at pati ang ulap ay uutusan Kong huwag magbigay ng ulan.”  At paliwanag ng Propeta, ang alegoriya pong ito ay pagsasakdal ng Diyos sa Kanyang Bayang Israel.  Bakit daw po, sinasakdal ng Diyos ang Kanyang Bayan?  Sapagkat sa halip na gumawa ng mabuti, naging mamamatay-tao raw po sila, at sa halip na magpairal ng katarungan ay panay pang-aapi sa kapwa ang ginawa.

Tandaan po natin, hindi natin kailangan maging Judyo para masakdal din tayo ng Diyos.  Mamamatay-tao po ba tayo?  Hindi lamang pagkitil sa buhay ng kapwa ang pagpatay.  Marami na rin pong pinatay ang dila natin, hindi kaya?  Marami na rin pong pinatay ang tingin natin, hindi kaya?  Marami na rin po kaya tayong pinatay sa isip natin?  O baka po hindi nga tayo pumapatay ng tao, pero mapang-api naman tayo.  Hindi po kaya sinasakdal din tayo ng Diyos ngayon habang nakikinig tayo sa Kanyang salita?  Baka lang po.

Kung ayaw po nating masakdal tayo ng Diyos, pagsikapan nating gawin ang payo ni San Pablo Apostol sa ikalawang pagbasa ngayon.  “…mga kapatid,” wika ng Apostol, “dapat maging laman ng inyong isip ang mga bagay na karapat-dapat at kapuri-puri: mga bagay na tutoo, marangal, matuwid, malinis, kaibig-ibig, at kagalang-galang.  Isagawa ninyo ang lahat ng inyong natutunan, tinanggap, narinig, at nakita sa akin.  Kung magkagayon, sasainyo ang Diyos na nagbibigay ng kapayapaan.”  Subalit sa pagsasabuhay ng mabuting payong ito ni Apostol San Pablo, napakahalaga po ng paggabay ng mga pinuno natin sa sambayan ng Diyos.  At sila nga po ang tahasang kausap ni Jesus sa Ebanghelyo ngayong araw na ito.

Tiniyak po ni San Mateo na malaman natin agad na ang mga lider-relihiyoso at mga iginagalang sa lipunan ang aktuwal na mga kausap ni Jesus at kinuwentuhan ng Talinhaga ng Mga Manggagawa sa Ubasan.  “Noong panahong iyon,” bungad ng Ebanghelyo, “sinabi ni Jesus sa mga punong saserdote at matatanda ng bayan: ‘Pakinggan ninyo ang isa pang talinhaga.’”  At nang isalaysay na nga ni Jesus ang talinhaga, hindi maikakailang damang-dama ang tensyon sa pagitan Niya at ng mga kausap Niya, ang mga punong saserdote at matatanda ng bayan.  Isang malakas na hagupit sa kanila ang kuwento ni Jesus.  Ang mga punong saserdote at matatanda ng bayan, sa tingin ni Jesus, ay mga katiwalang tiwali.  Hindi lang po nila pinababayaan ang ubasan ng Diyos, ang Bayan ng Diyos; pinagsasamantalahan pa nila ito.

Sapagkat sila po ay mga punong saserdote at matatanda ng bayan, siguradong alam na alam nila ang Mga Banal na Kasulatan, at agad nilang naalala ang isinulat na ni Propeta Isaias tungkol sa ubasan ng Diyos.  Kaya lang po, bahagyang binago ni Jesus ang alegoriya ni Propeta Isaias.  Sa halip na ang bayang Israel, bilang ubasan ng Diyos, ang bumigo sa Diyos, sa talinhaga ni Jesus, ang bumigo sa Diyos ay ang mga pinagkatiwalaan Niyang mangalaga, gumabay, at magmalasakit sa ubasang ito.

Tayo pong lahat, sa malaki o maliit na paraan, ay mga katiwala ng Diyos sa ating kani-kaniyang tahanan, sa lipunan, at sa simbahan.  Tayo pong lahat ay mga pinagkatiwalaan Niya ng pananagutan sa Kanyang nilikha at sa isa’t isa.  Anong uri po tayong katiwala?  Tayo po ba ay mabuting katiwala o katiwalang tiwali?  Mapagmalasakit po ba tayo o mapagsamantala?  Maalaga po ba tayo o pabaya?

Ang tanong ng may-ari ng ubasan sa talinhaga ni Jesus ay tanong din po ni Jesus sa atin ngayon: “Pagbalik ng may-ari ng ubasan, ano kaya ang gagawin niya sa mga kasamang iyon (na hindi lamang mga tiwaling katiwala kundi mga mamamatay-tao pa)?”  Alam na alam po natin ang sagot, hindi ba?  Medyo nakakatawa pa nga po sapagkat ang sumagot din sa tanong ni Jesus ay silang mga pinatatamaan Niya, ang mga punong saserdote at matatanda ng bayan.  “Lilipulin niya,” sagot nila kay Jesus, “ang mga buhong na iyon, at paaalagaan ang ubasan sa ibang kasama na magbibigay sa kanya ng kaparte sa panahon ng pamimitas.”  O, iyon naman po pala eh, alam.  Bakit hindi magsikap maging mabuting katiwala?

Magsikap po tayong lahat at magtulungan na maging mabubuting katiwala ng Diyos.  Batid po ng Diyos na sa kaibuturan ng ating kani-kaniyang puso, nais nating maging karapatdapat sa Kanyang pagtitiwala; subalit, dala ng iba’t iba, marami, at kadalasan ay kumplikadong mga kadahilanan, di miminsan na nating nabigo ang Diyos at sa halip na maging mabuting katiwala ay naging katiwala tiwali na rin tayong lahat.  Buong kababaang-loob at taus-puso po tayong humihingi ng awa at kapatawaran sa ating katiwalian.  Subalit tunay din naman po tayong magsikap, sa tulong na rin ng Diyos, na maging mabubuting katiwala Niya.  At sa ating pagbangon, itayo po nating muli ang ating buong pagkatao sa Panulukang-Batong si Jesukristo.  Siya, na “Batong itinakwil ng mga tagapagtayo ng bahay ang Siyang naging Batong Panulukan,” ay hindi nagbabago, ayon sa Heb 13:8, noon, ngayon, at magpakailanman.

Sa pagtatapos ng ating pagninilay, hindi po natin maiwasang hindi banggitin ang kabaliwan ng may-ari ng ubasan.  Sa pagsusugo po niya ng kanyang anak sa ubasang pinagsasamantalahan ng kanyang mga pinagkatiwalaan, hindi lamang siya mistulang tanga kundi lubhang pabaya pa.  Sino po bang magulang ang, matapos makita ang karahasang ginawa ng kanyang mga katiwala sa mga naunang isinugo isinugo niya, ang pati sariling anak ay isugo pa?  Meron po ba?  Wala.  Mali, meron.  Ang Diyos.  “Gayon na lamang kamahal ng Diyos ang sanlibutan kung kaya’t ipinagkaloob Niya sa atin ang Kanyang kaisa-isang Anak…” (Jn 3:16).  Hindi po ba dapat nating Siyang pasalamatan at tularan?


28 September 2014

SI KUYA (D’ BEST TALAGA SIYA!)

Ikadalawampu’t Anim na Linggo sa Karaniwang Panahon
Mt 21:28-32 (Ez 18:25-28 / Slm 24 / Fil 2:1-11)


Ako po ay nag-iisang anak na lalaki ng aking ama at ina.  Pero hindi po nila ako nag-iisang anak.  May tatlo pa po akong kapatid na babae ngunit wala akong kapatid na lalaki.

Sapagkat ako nga po ay nag-iisang anak na lalaki, wala akong choice kundi gawin ang mga gawaing pambahay na panlalaki habang kaming magkakapatid ay sama-sama pang nasa-poder ng aming mga magulang.  Maniwala po kayo, ayos lang sa akin yun.  Ako po ay napakamasunuring anak.

Pero huwag po sana kayong magkamali tungkol sa akin.  Masunuring nga ako sa aking mga magulang ngunit kahit minsan ay hindi po sumagi sa isip ko na ang pagkamasunurin ay isa sa aking mabubuting katangian.  Palibhasa, meron pong mga pagkakataong sumunod nga ako pero kailangan pa akong pukpukin.  Meron din pong mga pagkakataong sumunod nga ako pero pabulung-bulong naman.  Natatandaan ko pa po ang sermon ng aking ina sa aming magkakapatid: “Hay, naku, mas mabuting ako na lang ang gumawa kesa ginawa n’yo nga ang iniutos ko pero bumubulong-bulong naman kayo riyan.”  Ngayong nagka-edad na po ako, nauunawaan ko na na hindi lamang pala nais ng nanay kong sundin namin siya kundi, higit sa lahat, sundin namin siya nang maligaya.

Lumaki po akong nagdarasal na sana ay magkaroon ako ng kapatid na lalaki.  Dati nga po, inggit na inggit ako sa mga kaibigan kong may mga kuyang nakalalaro nila at napagsasabihan ng mga pinagdaraanan ng isang nagbibinata.  Pero hindi ko naman po maintindihan kung bakit ang mga kaibigan ko ring iyon ay naiinggit din sa akin sapagkat wala raw po akong kuyang kakompitensya, kaagaw, at karibal sa iba’t ibang bagay.  Sa palagay ko po ngayon, sa karanasan ng mga kaibigan kong iyon, ang unang bully nila ay ang mga kapatid nilang lalaki.  Pero anuman pong sinasabi nila noon, basta, lagi akong humihinggi sa Diyos ng kahit isang baby brother.

Dalawa pong magkapatid na lalaki ang nasa talinhaga ngayong araw na ito.  Kung kumusta naman po ang trato nila sa isa’t isa, tahimik ang Ebanghelyo rito.  Subalit makulay pong ipinipinta sa atin ang kanilang mga personalidad: ang una ay tila matigas ang ulo at ayaw sundin ang kalooban ng kanyang ama subalit sa kalaunan ay nagbago naman ang isip at sumunod na rin, samantalang ang ikalawa naman po ay parang masunurin nga pero, sa tutoo lang, binalewala ang nais ng ama.  Malinaw po na ang talinhagang ito ay hindi tungkol sa kung sino sa dalawang magkapatid na ito ang naunang sumunod sa kanilang ama kundi kung sino sa kanila ang, sa kabila ng lahat, tumupad pa rin sa kalooban ng tatay nila.

Hindi po sinasang-ayunan ni Jesus ang nakatatandang humindi agad sa ama, pero hinding-hindi rin naman Niya pinupuri ang nakababata na umoo nga pero hindi naman tumupad.  Sa katanuyan, ang aral ng talinhagang ito ay laban po sa pagbabalatkayo ng mga kausap Niya: ang mga punong saserdote at ang matatanda ng bayan na mahilig magmatuwid nang sarili samantalang salat naman sa gawa ang magagandang salita.  Ganito po ang simula ng Ebanghelyo ngayon: “Sinabi ni Jesus sa mga punong saserdote at matatanda ng bayan….”  Sila – ang mga punong saserdote at matatanda ng bayan – ang kuya sa talinhaga ngayong Linggo samantalang ang mga itinuturing naman po nilang makasalanan ang bunso.  Gayunpaman, ang aral ng talinhaga ay para sa lahat ng tao.

Karaniwan pong pinamamagatan ang kuwentong ito na “Ang Talinhaga ng Dalawang Anak na Lalaki.”  Sa hanay ng mga talinhaga ni Jesus, isa po ang talinhagang ito sa mga maigsi.  Maigsi lang po ito sapagkat napakasimple naman talaga ng nais nitong ituro.  Sa matitigas ang ulo: Magbago na kayo at sumunod!  Sa mga mapagkunwari: Magpakatutoo na kayo at tupdin ang salita ninyo!  Pagsikapan ang pagiging taus-puso; itakwil ang pagbabalatkayo.

Kahit kailan hindi po natin sinasang-ayunan ang kasalanan; subalit, wala pong kaduda-duda, ang isang makasalanang sitwasyon ay maaaring maging mapalad na pagkakataon para magsisi, magbagong-buhay, at magbalik sa Ama.  Ang kasalanan ay maaari pong maging okasyon ng grasya – nakabubulagang grasya, di-masukat na grasya, kamangha-manghang grasya!  Ang Santa Iglesiya ay may napakahaba pong talaan ng mga talambuhay ng mga santong hindi lamang mga patunay nito kundi mga inspirasyon din sa atin: si Simon Pedro na maka-ikatlong beses itinatwa si Jesus, si Mateo na dating maniningil ng buwis para sa mga Romanong nagpapahirap sa mga kapwa niyang Judyo, si Agustin na dating pariwara ang pamumuhay, si Fransisco ng Assisi na noong una ay laki sa layaw, si Ignacio ng Loyola na pakikidigma lamang ang dating kaabalahan, si Camillus de Lellis na naligaw din ang landas bago naging banal, at marami pang iba.

Ang unang pagbasa ngayong araw na ito, hango sa Aklat ni Propeta Ezekiel, ay nagpapatutoo po sa pampalagiang posibilidad na ang isang taong nagkaliku-liko ang pamumuhay ay maaaring pa ring mamuhay nang matuwid at maligtas.  “Kapag ang isang taong matuwid ay nagpakasama,” wika ng Panginoon sa pamamagitan ni Propeta Ezekiel. “mamamatay siya dahil sa kasamaang ginawa niya.  At ang masamang nagpakabuti at gumawa ng mga bagay na matuwid ay mabubuhay.  Dahil sa pagtalikod sa nagawa niyang kasamaan noong una, mabubuhay siya, hindi mamamatay.”

Isang matandang himno ng Santa Iglesiya, ipinagdiriwang ng Exultet kung paanong ang kasalanan ay naging daan ng di-malirip na biyaya.

O mira circa nos tuæ pietátis dignátio! 
O inæstimábilis diléctio caritátis:
ut servum redímeres, Fílium tradidísti!
O certe necessárium Adæ peccátum,
quod Christi morte delétum est!
O felix culpa, quæ talem ac tantum méruit habére Redemptórem!

“Ama,” ika ng himno, “kamangha-mangha po ng Iyong pagkalinga sa amin!  Ang Iyong mahabaging pag-ibig ay walang-hangganan!  Para tubusin ang alipin, ipinagkaloob Mo po ang Iyong Anak.  O pinagpalang pagkakamali, O mahalagang kasalanan ni Adan, na nagkaloob sa amin ng napakadakilang Manunubos!”

Ang Manunubos pong ito, na ipinagdiriwang ng Exultet, ay si Jesukristo, ang mapagtalimang Anak ng Ama.  At ayon po sa ating ikalawang pagbasa ngayon, na hango sa sulat ni Apostol San Pablo sa mga taga-Filipos, ang Jesus ito ay walang-kupas na huwaran ng pagkamasunurin kahit pa kamatayan ang kapalit.  Sinaid daw po ng Jesus na ito ang Kanyang sarili at nagpakababa nang lubusan.  Ang pag-uugali raw pong ganito ng Jesus na ito, atas sa atin ni San Pablo Apostol, ay dapat na maging pag-uugali rin natin.  Palibhasa, tinatawag nga natin ang ating mga sarili na mga Kristiyano, kaya dapat lang na tumulad tayo kay Kristo.  Gaya ni Jesus, kayo po at ako ay dapat na magsumikap maging gaya ni Jesus – hindi makasarili, hindi mapagmataas, at mapagtalima.

Sino po ba tayo sa dalawang magkapatid sa “Talinhaga ng Dalawang Anak na Lalaki”?  Tayo po ba ang kuya na unang nagsabing ayaw niyang sumunod sa Ama ngunit nagbago ang isip at sumunod din naman?  O tayo po ba ang bunso na uoo-oo pero hindi hanggang salita lang naman pala?  Huwag po tayong magsisinungaling, aminin po natin ang katotohanang minsan ay katulad din po tayo ng nakatatanda at minsan din naman ay katulad tayo ng nakababata.  May mga pagkakataon pong humihindi tayo sa Diyos pero sa kalauna’y nagsisisi tayo at nagbabalik-loob sa Kanya, hindi ba?  Pero may mga pagkakataong din naman pong umu-oo tayo sa Kanya pero hindi naman po natin talaga tinutupad ang Kanyang kalooban, tama?  Opo, batid nating lahat at, sa katunayan, nasubukan na rin po nating lahat na gampanan ang papel ng parehong magkapatid sa talinhagang ito.  Ang mundo ay hindi po nahahati sa dalawang magkapatid na ito: ang mundo ay magkahalong ugali ng magkapatid na ito!  Nararanasan po natin na tayo mismo ay magkasanib na mga katangian ng dalawang magkapatid na lalaki sa talinhaga ni Jesus.

Para sa ating pagbabagong-buhay, purihin ang Diyos!  Para sa ating pagkasuwail at pagbabalatkayo, patawarin nawa tayong lahat ng Diyos.

Subalit, may ikatlo pa pong anak na lalaki!  Sa katunayan, ang Ebanghelyo pong ito ay dapat pamagatang “Ang Talinhaga ng Tatlong Anak na Lalaki!”  Sa mismong kuwento ng talinhaga, hindi po natin makita ang ikatlong Anak subalit damang-dama naman po natin Siya, sapagkat Siya po ang nagkukuwento ng talinhaga.  Ang ikatlong Anak na lalaki ay si Jesus Mismo.

Samantalang ang unang anak ay higit na mabuti kaysa sa ikalawa, pareho pa rin po nilang binigyang-kalungkutan ang ama: ang una ay dahil sa kawalang-modo samatalang ang ikalawa naman ay dahil sa pagbabalatkayo.  Pareho po sila – ang kani-kanilang mga salita ay hindi nagtutugma ang kani-kanilang mga gawa.

Ang pagtutugmang ito ng salita at gawa ay na kay Jesukristo.  Si Jesus po ang Anak na ang bawat Niyang salita ay tapat na katugma ng bawat Niyang gawa.  Siya po Mismo ang Katotohanan sapagkat makatotohanan ang Kanyang mga salita sa Kanyang pamumuhay at ang pamumuhay naman Niya sa Kanyang mga salita.  Sa 2 Cor 1:19, sabi po ni Apostol San Pablo, “Ang Anak ng Diyos, si Jesukristo, na aming ipinangaral sa inyo, ay hindi Oo at Hindi; Siya ay laging Oo.”  Sa Mk 14:36 naman po, ang buong buhay ni Jesus ay nilalagom ng Kanyang pinakamasidhing pagnanais: “Ama,” wika Niya, “hindi po ang Aking kalooban, kundi kung ano ang Iyo pong nais.”  At sa Jn 4:34, ganito po kahalaga para kay Jesus ang Kanyang pag-oo sa Ama: “Ang Aking pagkain,” wika Niya, “ay ang tupdin ang kalooban Niyang nagsugo sa Akin….”  Si Jesus ang “Oo” ng Diyos.

Kapatid po natin si Jesus.  Maaaring ang iba po sa atin ay walang kapatid na babae, subalit wala ni isa po sa atin ang walang kapatid na lalaki.  Sa tuwina, si Jesus po ang kuya nating lahat.  Sa katunayan, Siya po ang pinaka-d’ best na Kuya.

Sa kabila po ng mga nagdaan nang mga taon, nananatili pa ring sariwa sa aking alaala ang panalangin ko noong ako ay batang paslit pa.  Kinukulit ko po noon ang Diyos para sa kahit man lamang isang kapatid na lalaki.  Dahil wala akong sinundan na kuya, kahit baby brother na lang po, ika ko sa Diyos noon, at pangako ko po sa Kanya na ako ay magiging mabait na kuya.  Hindi po ipinagkaloob ng Diyos ang aking hinihingi ngunit tinupad Niya ang aking panalangin.  Sa mga huling taon ko sa seminaryo, higit ko pong napagtantong may Kuya pala ako.  Ang pangalan niya ay Jesus.  At Siya po ang Bugtong na Anak ng Diyos.  Magmula po noon, nagbago ang dasal ko: sa halip na “O God, please give me a brother”, naging “O Diyos, tulungan N’yo po akong maging katulad ni Kuya.”